BULETIN DIGITALA  102  -  2026ko OTSAILA

   Editoriala   

“Besarkada kolektiboa”

Joan den otsailaren 21ean egin genuen Fernando Buesaren eta Jorge Diezen omenezko XXVI. In Memoriam-a, izenburu esanguratsu batekin: “Errukia eraldatzeko. Eraikitzeko, memoria”.

Errukiaren eta memorian kontzeptuak izan ziren ardatza oroitzapenezko ekitaldi horretan, Sara Buesaren eta Alejandro Ruiz-Huertaren gogoeta sakon eta hunkigarrien bidez. Ekitaldia Eva Domaika kazetariak gidatu zuen beste behin, beti bezala engaiaturik dela injustiziaren biktimen eta, bereziki, terrorismoaren biktimen kausarekin.

Lehen hitzaldia Sara Buesak eman zuen, hunkigarria benetan, zeinak indarkeriak bizitza indar suntsitzaile batez nola alda diezazukeen gogoratu baitzuen, min sakon bat, gogoan betirako iltzatuta geratuko den sugar bat eraginez, ez dituena saihestu behar, ordea, bizitzak aurrera egin dezan etorkizunera begirako proiektu eta ilusioak. Aita erail ziotenei itaun zien, beren izenak erabiliz. Izan ere, espetxeko hirugarren gradua emana zaie berriki, eta espetxealdiak beren biktimei eragindako kalte izugarriaren gainean gogoeta egitera eramango ahal zituela azaldu zien. Euskal gizartearen zati batek duen enpatia falta deitoratu zuen, preso diren biktimagileen eskubideak aldarrikatzen baitituzte, haien ekintzen biktimen mina ahazturik.

Gizarte mailako besarkada handi baten beharra aldarrikatu zuen Sarak, komunitatea eraikitzea ahalbidetuko duena, identitate-irizpide baztertzaileetan gotortutako “tribuen” polarizazioa gaindituz. Komunitate integratzaile baten beharra dago, giza eskubideetan eta, Fernando Buesaren hitzei helduz, herritartasunaren izaeran oinarritua izango dena.

Errukiaren eta memoriaren kontzeptuak izan ziren jarraian Sara Buesaren eta Alejandro Ruiz-Huertaren artean egin zen solasaldi zintzoaren hari gidatzailea. Alejandro bizirik atera zen Atochako abokatu laboralisten kontrako egindako triskantzatik, Alejandrok berak “Atochako gaua” deitzea nahiago duen hartatik.

Ruiz-Huertak argitaratu berria du ezinbesteko liburu bat, Violencia. Compasion. Memoria. Una reflexion particular [Indarkeria. Errukia. Memoria. Gogoeta pertsonal bat] izenekoa, eta hor aztertzen diren gaiek aberastu egin zuten bien artean izan zen solasaldia. Begirada bat bota zitzaion Trantsizioaren urte asaldatuei, orduko askotariko indarkeriekin eta ilusio eta konpromiso demokratikoekin, non Atochako zarpaila hiltzaileak oroitzapen ezabaezin eta izoztu bat eragin zuen, sekula joaten ez den min bat. Alejandro zama hori ‘indarkeriaezarekin’ eramaten saiatu da, alegia, hitz bakarrez idatzia den horrekin, basakeriak hautsitako bizitza bat berreraikitzeko ahalegin kasik ghandiar gisara. ‘Indarkeriarikeza’ indarkeriari ez esatea baino zerbait gehiago da, ausardia asko eta lan pertsonala eskatzen ditu sortzen diren sentimendu oldarkorrak gainditzeko.

Sarak, bere aldetik, Ruiz-Huertak bere liburuan demokrazia beti frogaldian dagoela eta printzipio demokratikoetan sakondu beharra dagoela nola azaltzen digun gogorarazi digu. Sarak eta Alejandrok egunero lantzen duten sakontze demokratiko hori, arestian esan bezala, funtsezko bi elementutan oinarritzen da, hots, errukian eta memorian. Errukia dela iraultzarik handiena zioen Rafael Argullol filosofoak, eta horrek bestea aitortzea esan nahi du, denok berdinak garela gure giza-izaeran.

Errukia ez da kontzeptu lausengari bat, “bigun” bat; aitzitik, kuraia pertsonal handia eskatzen du. Kontua ez da begirada errukitsu bat, gupidarena. Ez, jarrera aktibo bat eskatzen du bestearen mina barneratzeko. Errukia iraultzailea da, hautsi egiten duelako indarkeriarekin logika; balio demokratikoetan datza haren indarra. Terrorismoaren biktimek erakutsi dute beren bizitzak nola berreraiki gorrotorik gabe, mendekuzko erantzunik gabe, indarkeriari uko eginez.

Begirada errukitsu hori, are, maite genituenak erail zizkigutenengana ere iritsi behar da. Funtsezko eginkizun bat da, zeharo korapilatsua, erresuminaren eta gorrotoaren sentimenduak gainditu eta bulkada positibo eta etikoetan eraldatzea. Alejandro Ruiz-Huertak azaldu zigun zeinen zaila den egitea ariketa pertsonal hori, Atochako hiltzaileek urtarrilaren 24ero espetxean itsaski-janaldi batekin ospatzen zutenean sarraskiaren urteurrena. Kontua da zubiak eraikitzea minaren bi bazterren artean, baina Osvaldo Pucciok aurreko In Memoriam batean hain argitsuki gogoratu zigunez, zubiak eraikitzeko bideak desegin beharra dago aurretik.

Begirada errukitsuaz gain, memoriaren tasuna ere behar da, memoria demokratiko eta integratzaile bat. Memoria funtsezkoa da, horrek eratzen duelako geure identitatea, Ruiz-Huertaren hitzei jarraituz. Memoria demokratiko bat komuna izan behar da, kolektiboa, biktimak guztienak direlako. Gainditu beharra dago biktimak-ideologia binomioa, memoria kolektiboaren alde lan egitea betebehar etiko bat da. Memoria egunero eguneratu beharra dago, demokrazia bezala, memoriari “arduraz beterik” eutsi beharra zaio, Yago Melladoren hitzetan, “zelatako memoriari”.

Solasaldi emankor horri Juan Genoves-en Besarkada margolan enblematikoari aipu eginez eman zitzaion amaiera. Besarkada, konpromisoaren sinbolo garrantzitsu gisara, anaitasun-zeinu modura.

Ekitaldiari Gazteizko Noralai dantza taldearen arte-adierazpenarekin eman zitzaion amaiera, Compartiendo valores, unamos las grietas [Balioak partekatzen, elkar ditzagun arrailak] izeneko ikuskizunarekin.

 

  XXVI. In Memoriam-ren laburpena  


XXVI

Vitoria-Gasteizko Europa Biltzar Jauregiak hartu zuen iragan otsailaren 21ean Fernando Buesa Blancoren eta Jose Diez Elorzaren aldeko In Memoriam-a, ETA talde terroristak erail zitueneko 26. urteurrenaren harira.

Ekitaldia Eva Domaika kazetariak aurkeztu zuen eta Sara Buesak eta Alejandro Ruiz-Huertak hitz egin zuten.


XXVI. In Memoriam-en bideo osoa

Fundazioak 2025ean egindakoaren laburpena biltzen zuen bideo batekin eman zitzaion hasiera In Memoriamari.


Fundazioaren 2025ko jardueren bideoa

 Ondoren Sara Buesaren txanda heldu zen. Fundazioaren presidenteorde eta Fernandoren alaba txikia denak bere gogoeta eta nahiak partekatu zituen bertaratutakoekin, eta haren argiak lagunduta.


Sara Buesa-ren bideoa

 Jarraian, solasaldi bat izan zen Sara Buesaren eta Alejandro Ruiz-Huertaren artean, 1977ko urtarrilaren 24an Atochako abokatuen kontrako atentatuaren biziraulea bera.

Elkarrisketaren bideoa

Ekitaldiari amaiera emateko, Noralai Dantza Eskolako hiru dantzarik Compartiendo valores, unamos las grietas pieza interpretatu zuten, ekitaldian jasotako guztia laburtzen zuena.


Dantzaren bideoa


Lore eskaintza

Hurrengo egunean, otsailaren 22an, lore eskaintza bat egin zen Vitoria-Gasteizko Askatasunaren Lorategietan, atentatua izan zen tokian jarritako monolitoaren aurrean. Buesa-Rodriguez eta Diez-Elorza sendiek omenaldi hunkigarri bat eskaini zioten Jorgeri eta Fernandori, eta terrorismoaren biktima izandako pertsona ugari izan zituzten ondoan. Era berean, PSE-EEko eta Ertzaintzako kide ugari izan ziren urtero bezala, baita Guardia Zibilaren, Polizia Nazionalaren eta Armadaren ordezkariak ere, Eusko Legebiltzarreko alderdi politiko guztietako kargu publikoez gain, eta Espainiako Gobernuko, Eusko Jaurlaritzako, Eusko Legebiltzarreko, Arabako Foru Aldundiko, Arabako Batzar Nagusietako eta Gasteizko Udaleko agintariak.



XXVI. In Memoriam-en argazki


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


Hemeroteka eta iritzia


HEMEROTEKA


Homenaje a Buesa y Casas
El Correo 20/02/2026

Memoria para construir y transformar
Diario Noticias de Álava 22/02/2026

«Nos siguen doliendo la épica y los ecos de la legitimación de ETA»
Diario Vasco 22/02/2026

«Los ecos de la épica y la legitimación de ETA persisten y nos siguen doliendo»
El Correo 22/02/2026

La hija de Buesa se pregunta si, tras 25 años en prisión, los asesinos de su padre hacen "una lectura crítica" de ETA
El Diario 22/02/2026

Buesa y Diez son recordados en Gasteiz tras sus asesinatos por ETA hace 26 años
Diario Noticias de Álava  23/02/2026

Rosas rojas en recuerdo de Fernando Buesa y Jorge Díez
Diario Vasco 23/02/2026

En recuerdo de Fernando y Jorge 
El Correo 23/02/2026

Buesa y Díez son recordados en Vitoria 26 años después de ser asesinados por ETA
EFE 23/02/2026

La viuda de Fernando Buesa alerta de “rescoldos” violentos en la universidad
Diario Noticias de Álava 09/03/2026

IRITZIA

“Al menos Txeroki ya no grita”  Alberto Lardiés
Crónica Vasca 11/02/2026

“Política de la avestruz en la nueva EHU”   I. Igartua, M. Igartua, A. Rivera  y J.R. Díaz de Durana
El Correo 22/02/2026

“Totalitarismo en la UPV/EHU"  Iñaki Iriarte
El Correo 23/02/2026

“Lo normal en la Universidad del País Vasco”  Ana Escauriaza
El Mundo 24/02/2026

“Comportamientos totalitarios en la UPV/EHU”  Aitor Zurimendi
El Correo 26/02/2026

“Vitoria marzo del 76. Deudas 50 años después"  Antonio Rivera
El Correo 01/03/2026

“En una semana, dos Vitorias estancas” Antonio Duplá
El Correo 06/03/2026

Fundación Fernando Buesa Blanco Fundazioa

 Los Herrán 46 C kalea- 01003

Vitoria-Gasteiz (Araba-Álava)

Telefonoa 945 234 047
info@fundacionfernandobuesa.com
www.fundacionfernandobuesa.com

Facebook Twitter YouTube