BULETIN
DIGITALA 99.
2025eko URRIA
|
|
|
|
“2000.
Terrorearen itzulera"
|
|
|
Haren izena daraman
Fundazioak eta Valentin de Foronda
Institutuak antolatzen duten
XXIII. Fernando Buesa Mintegiak
2000. urtean gertatu zen
terrorearen itzulera gogoratuko du
oraingo honetan. Ordutik mende
laurden bat igaroa denez, horren
garai zoritxarrekoaren
oroitzapenaz gain, orduan gertatu
zen guztiaren gainean gogoeta eta
balorazioa egiteko aukera ematen
du.
Terrorearen, hots,
ETAren ekintza terroristaren
itzulera talde hark indar
abertzaleen metaketa-prozesu bat
laguntzeko ezarri izan zuen
meniaren amaieraren ostean gertatu
zen. Akiturik eta indarkeriaz
nazkaturik zegoen gizarteak
itxaropenez hartua zuen menia,
nahiz eta bakerako itxaropena
lorpen subiranisten eta
abertzaleak ez ziren euskal
herritarren ikusezintasunaren
truke ezartzen zen. Indar
abertzaleen Lizarrako Hitzarmenak
eta ETAk Eusko Jaurlaritza
babesten zuten alderdiekin zituen
konpromisoek goitik beheraino
zatitu zuten gizartea, eta
nazionalismo muturrekoenak beti
nahi izan zuen bi bandotan
zatitutako komunitatea jarri
ziguten begi bistan.
Agertoki horretan,
indarkeria ez zen eten. Lehenik
eta behin, kale borrokak jarraitu
egin zuen menian, eta terrorismoa,
jazarpena eta mehatxua aldi
baterako desagertuta egonagatik
ere horiek bertan jarraitzen
zutenaren gogorarazpena zen, uneko
aginduari (bakea subiranotasunaren
truke) men egiten ziotenen kontra
zuzentzen zen. Geroago, menia
hautsirik zela, terrorismoa itzuli
egin zen, bost urte lehenagotik
saiatutako “sufrimenduaren
sozializazioa” deituriko
estrategiarekin itzuli ere:
inpaktu handiko erailketa
selektiboak, benetako magnizidioak
(Fernando Buesa, López de Lacalle,
Pedrosa, Jauregi, Korta, Ernest
Lluch...), huts egindako
atentatuak (Jose Ramon Recalde edo
Eduardo Madina), beste askoren
artean. Eta, hori guztia, ikusezin
bihurtu eta isilarazi nahi zuten
gizartearen zati baten ordezkari
zirenen kontrako eraso eta
erailketak eteten ez zirela:
zinegotziak, ordezkari politikoak,
magistratuak, poliziak,
kazetariak, intelektualak...
Mende berriak ekarri
zituen zorigaiztoko urte haiek
minaren eta mehatxuaren urteak
izan ziren; gizarte bizigarri bat,
komunitate partekatu bat
eraikitzeko moduko oinarriak
etengabe jausten ziren irudipena
etenik gabe zabaldu zen. Alabaina,
gizarte hark, bertako kide
ausartenek erresistentziarako
erakutsi zuten gaitasunak,
erantzun politiko, judizial eta
polizialarekin batera, amaieraren
hasiera bilakatu zuten garai
beldurgarri hura, huraxe izan
zelako ETAren ‘beltxargaren kanta’
indarkeria terroristaren ezohiko
gorakadaren erdian.
|
|
|
Micaela Portilla
Ikergunea
(Ekitaldi
Aretoa)
UPV/EHUko
Arabako Kampusa
Justo
Velez de Elorriaga kalea, 1
01006 - Vitoria-Gasteiz
Mende laurden bat igaro da
zoritxarreko 2000. urtetik, ETAk
bere su-eten luzeenari amaiera eman
eta bere estrategia hilkorra,
“sufrimenduaren sozializazioa”,
berriro martxan jarri zuenean. Urte
hartan talde terroristak 23 pertsona
erail zituen, eta 2001. urtean beste
15. Ez ziren “berunezko urteetako”
zifra beldurgarriak, ezta ere 1992.
urtera arte urtez urte gertatu
zirenak.
Alabaina, terrorea itzuli zen
berriro, noiz eta euskal eta
espainiar gizarteak berreskuratua
zuenean moral sentikor bat,
indarkeriarako edozein baliabide
onartezintzat jotzen zuena.
Biolentoekin konfrontazio sozial
latz eta ekidinezin baten erdian
gertatu zen hori, terroristek
herritar guztiak balizko
areriotzat hartu zituztelako.
Eta gertatu zen ETAk plan
zorigaiztoko bat abian jarri
zuenean, bi norabidetan:
erreferente sozialen erailketa
selektiboa (aurkari politikariak,
magistratuak, kazetariak,
intelektualak eta irakasleak)
inpaktu sozial handiagoa lortzeko,
eta herritarren kikiltzea jazarpen
etengabe eta nonahikoaren bidez
(hau da, kale borroka).
Hori guztia gertatu zen, halaber,
ETAk higatze estrategia alde
batera utzi eta indar abertzaleen
metaketa bilatzen zuen bitartean,
bere proiektu subiranista
gauzatzeko. Hala, ituna egin zuen
exekutibo autonomikoarekin, eta
abertzale ez ziren herritarren
errealitatea baztertzera behartu
zuen, horiek jazarrien eta
ikusezinen artean utziz.
Desegonkortasun eta krispazio
sozialeko egoera horretan, hainbat
pertsona ezagun erailak izan
ziren, eta horiekin batera, ez
soilik eurak beraiek, baizik eta
herri plural eta duin baten alde
garatzeko jarraituko zuten beren
ibilbideak ere kendu zizkiguten.
Urteurren triste, tragiko eta
erabakigarri honetako mintegiak
urte hartan bizi izandakoa
gogoraraziko digu: ekarri zituen
emozio eta beldur sorta, euskal
gizartea zatitzeko mehatxua,
zenbait talderen erantzukizun
politikoa eta orduko pertzepzioa,
hau da, terrorearen itzulera,
geroago jakingo genuen bezala,
taldearen “belgartxa-kanta” izan
zena
|
|
|
Fernando
Buesa Blanco Fundazioa
Los
Herrán 46 C-bajo - 01003
Vitoria-Gasteiz
(Araba)
|
|
|
|
Datuak
Babesteko
Erregelamendu Orokor (DBEO) 2016/679
betetze aldera, jakinarazten dizugu
zure datuak Fernando Buesa Blanco
Fundazioaren erantzukizuneko
fitxategi baten parte izango direla,
entitate horrek antolatutako
argitalpenak eta jarduerak
kudeatzeko eta zabaltzeko. Zure
sarbide-, zuzenketa-, baliogabetze-
eta aurkakotasun-eskubideak gauzatu
ditzakezu, posta elektroniko bat
honako helbide honetara
bidaliz info@fundacionfernandobuesa.com eta
zure
eskaeraren xehetasunak azalduz.
|
|
|
|